Syjonizm

Syjonizm pojawił się w drugiej połowie XIX wieku. Czym on faktycznie był i czym nadal jest, tego z poniższych definicji nie dowiemy się, ale od czegoś trzeba zacząć. Definicje, jakiekolwiek by one nie były, jakiś porządek wprowadzają.

W Wikipedii można przeczytać taką definicję syjonizmu:

Syjonizm (od nazwy wzgórza Syjon w Jerozolimie, na którym stała Świątynia Jerozolimska) – ruch polityczny i społeczny, dążący do odtworzenia żydowskiej siedziby narodowej na terenach starożytnego Izraela, będących w okresie międzywojennym mandatem Wielkiej Brytanii (Brytyjski Mandat Palestyny). Syjonizm doprowadził do powstania państwa Izrael w 1948. Współcześnie jego celem jest także utrzymanie jedności narodu żydowskiego żyjącego w rozproszeniu i jego więzi z Izraelem. Ruch zapoczątkowany pod koniec XIX wieku miał wiele nurtów i postaci, powszechnie utożsamiany z syjonizmem politycznym, interpretowanym w różny sposób: jako patriotyzm żydowski, jako ruch narodowowyzwoleńczy i państwowotwórczy, jako kierunek kulturalny i społeczny, wreszcie jako ruch religijny. Poza syjonizmem politycznym mówiono o syjonizmie duchowym, którego celem była nowa tożsamość żydowska (Ahad ha-Am), odrodzenie języka hebrajskiego (Eliezer ben Yehuda) i powstanie literatury i kultury w tym języku.

Można oczywiście przeczytać w niej na ten temat o wiele więcej. Natomiast Słownik Wyrazów Obcych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002 definiuje to tak:

Syjonizm – ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia, stworzone około 1895 r. przez T. Herzla, głoszące konieczność stworzenia żydowskiego państwa na obszarze Palestyny w celu przetrwania Żydów jako narodu; po powstaniu Izraela (w 1948r.) – ideologia państwowa. (od Syjon, wzgórze w Jerozolimie)

A tak definiuje to słowo Słownik Wyrazów Obcych, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, 1959:

Syjonizm [np. fr. sionisme, niem. Zionismus, ang. Zionism, ros. sionizm, od łac. Sion Syjon, z gr. Siōn, z hebr. (T)sījōn] burżuazyjno-nacjonalistyczny kierunek polityczny, który powstał w osiemdziesiątych latach XIX w. wśród burżuazji żydowskiej w Austrii, Niemczech, Rosji i w innych krajach, stawiając sobie za zasadniczy cel utworzenie państwa żydowskiego w Palestynie. Ruchem syjonistycznym kierowała Światowa Organizacja Syjonistyczna (powstała w Bazylei).

Z definicji Wikipedii możemy dowiedzieć się, że syjonizm to ruch dążący do odtworzenia żydowskiej siedziby narodowej na terenach starożytnego Izraela, a syjonizm polityczny jest m.in. interpretowany jako ruch religijny. To dużo, ale dla tych, którzy wiedzą. To trochę tak, jak z tymi podróżami, które kształcą wykształconych lub z wyszukiwarkami internetowymi: ci, którzy wiedzą, co wpisać, stają się jeszcze mądrzejsi. Z definicji słownika z 1959 roku dowiemy się, że celem syjonizmu było utworzenie państwa żydowskiego w Palestynie. Z kolei z definicji słownika z 2002 roku wynika, że była to konieczność stworzenia żydowskiego państwa na obszarze Palestyny w celu przetrwania Żydów jako narodu.

Czyli, Słownik Wyrazów Obcych PWN z 2002 roku powiedział najwięcej. Znaczy to, mniej więcej tyle, że przetrwanie Żydów jako narodu zostało zagrożone i stąd pojawiła się konieczność stworzenia państwa, które uchroniłoby ich od …, no właśnie, od czego? Do II wojny światowej było jeszcze daleko.

Wiek XIX, a zwłaszcza jego druga połowa, to był okres, w którym już wyraźnie zarysowała się dominacja Żydów w światowych finansach, handlu i prasie. Wydawało się, że już są o krok od spełnienia się swoich mesjanistycznych celów – panowania nad światem. Cóż więc takiego stało się w tym XIX wieku, że żydowskie kierownictwo uznało, że pojawiło się jakieś niebezpieczeństwo, i że czas zacząć działać?

„Jestem Żydem – więc mam obowiązki żydowskie”. Tak! Ci, którzy interesują się ruchem narodowym i jego historią wiedzą, że jest to parafraza słynnych słów Romana Dmowskiego ze Wstępu do Myśli nowoczesnego Polaka. Książka ta powstała w 1902 roku. Dmowski był bystrym obserwatorem i nie mógł nie dostrzec tego, co się działo w światowym żydostwie w drugiej połowie XIX wieku. Wyciągał z tego wnioski i próbował, tak mi się wydaje, niektóre żydowskie metody działania przeszczepić na polski grunt. Chętniej mówił o narodzie niż o Ojczyźnie, czyli dokładnie tak, jak Żydzi, którzy chcieli ocalić naród poprzez stworzenie własnego państwa.

Każdy kij ma dwa końce. Życie w gettach pozwalało na zachowanie tożsamości, ale ograniczało dostęp do świata zewnętrznego, do awansu, do kręgów towarzyskich. Z kolei asymilacja znosiła te ograniczenia, ale niosła też w sobie ryzyko rozmycia się w narodach chrześcijańskich. Pod koniec XIX wieku pojawił się w społeczności żydowskiej rozłam, polegający na tym, że z jednej strony byli zasymilowani, bogaci Żydzi zachodni, odchodzący od judaizmu, a z drugiej – biedni i pogardzani przez tych pierwszych Żydzi wschodni. Groziło to tym, że ten naród nie przetrwa. Nie przetrwa bez tych bogatych. Potrzebne było państwo, swego rodzaju ośrodek duchowy, który łączyłby wszystkich Żydów. I to zagrożenie dostrzegło żydowskie kierownictwo. Bo jeśli ten naród nie przetrwa, to mesjanistyczny cel – panowanie nad światem – nie dojdzie do skutku. Naród, który przez 18 wieków radził sobie wybornie, nagle, w momencie, zdawałoby się dominującej pozycji w świecie, staje w obliczu największego zagrożenia. A więc kierownictwo żydowskie zachowuje się zupełnie inaczej niż polska arystokracja i szlachta w momencie rozkwitu I Rzeczypospolitej.

Myślę, że dobrze to rozumieją polscy emigranci, którzy mieszkają gdzieś daleko i nie zamierzają wracać do Polski, ale którzy potrzebują, używając języka geodezyjnego, repera, takiego punktu dowiązania, od którego zaczyna się kreślenie nowej mapy. Takim punktem dla nich jest Polska. Bez niej stracą swoją tożsamość i będą zmuszeni szukać nowej. Żydzi też to zrozumieli, że im również potrzebny jest taki reper. Sami zapędzili się w kozi róg z masową asymilacją, że nie zauważyli nawet, że rozpuszczają się w chrześcijańskim morzu. Mieli jednak to szczęście, że sanhedryn zachował rewolucyjną czujność i w porę zareagował.

Zjawisko syjonizmu i jego istotę bardzo trafnie opisuje Henryk Rolicki w swojej książce „Zmierzch Izraela” z 1932 roku. Cytat jest bardzo długi, bo też i sam syjonizm jest ruchem złożonym. Sam Rolicki przytacza wypowiedzi wielu żydowskich ideologów, polityków, pisarzy. Jest to zresztą niezbędne do zrozumienia tego zjawiska, bo któż lepiej je zna niż sami Żydzi.

»Żydzi opanowali kapitał i socjalizm. Wzięli pod swe ideologiczne i personalne wpływy rządzących i organizacje wywrotowe. Finansjera żydowska często popierała pieniężnie organizacje i prasę socjalistyczną, jakby sobie drwiła z marksowskiej teorii o walce klas. Zdawało się, że żydzi mają już w ręku swój ideał mesjański, że panują nad światem. A jednak to kierownictwo żydowskie, operujące od wieków oszustwem, pozorną religią, pozorną asymilacją, pozorną walką z ustrojem kapitalistycznym, nagle ujrzało, że te środki dały mu w rękę zwycięstwo, ale znowu tylko pozorne. Cena moralna, jaką trzeba było płacić nieprzerwanie za utrzymanie zdobytej sytuacji, była tak olbrzymia, ze groziła żydostwu rychłym wyczerpaniem jego sił. Nie można bezkarnie zbyt długo rządzić w masce na twarzy.

Żydzi otrzymali w Europie (prócz Rosji) i w Ameryce pełnię praw obywatelskich, ale za jaką cenę? Musieli zapłacić zrzeczeniem się swej przynależności narodowo-szczepowej. Musieli oświadczyć swe przystąpienie do narodów aryjskich. Zapłacili fałszywą monetą, zasymilowali się tylko pozornie, ale mimo to skutki nie dały na siebie długo czekać. Pragnąc zachować pozory wobec otoczenia, separowali się od życia żydowskiego i stopniowo obojętnieli na sprawy judaizmu. Niektórzy z nich usiłowali nawet zerwać z judaizmem wprost, zawierali małżeństwa mieszane i po paru pokoleniach następowało już istotne zlanie się tych rodzin z aryjskim otoczeniem. Inni znowu, aby tym lepsze zapewnić sobie pozory, przyjmowali chrzest, chodzili do kościołów, a nawet usiłowali wysuwać się na przód w życiu religijnym chrześcijańskiego otoczenia. W rezultacie judaizm na zachodzie Europy i w Ameryce mimo zwycięstwa ideowo-politycznego z wolna obumierał. Poza kręgiem asymilacji znajdowały się tylko masy żydostwa wschodniego, pogardzanego przez żydów zachodnich, ekonomicznie słabszego i pozbawionego w Rosji praw politycznych, a po części i cywilnych. Między żydostwem zachodnim a wschodnim rysowała się niezgłębiona przepaść.

Sytuacja stała się jeszcze bardziej groźna, gdy rozpoczęła się liczna emigracja żydostwa wschodnio-europejskiego do Stanów Zjednoczonych. Do Ameryki licznie emigrował proletariat żydowski z Rosji, proletariat nie objęty asymilacją, stanowiący rdzenną część szczepu, rezerwuar etniczny żydostwa. I tym masom na terenie amerykańskim zagroziła teraz asymilacja do życia amerykańskiego z jego gorączkowym tempem, zagroziła zatrata wiedzy judaistycznej i odrębności.

(…) I tak wyniki rewolucji francuskiej, nadanie żydom pełni praw, w rezultacie zagroziły ich istnieniu. Nie pomógł i socjalizm. Wyrzekł się wprawdzie ojczyzny, a więc nie wymagał też asymilacji, ale aż do pierwszych lat XX w. żądał wyrzeczenia się narodowości wszelkiej, a więc także i żydowskiej. Toteż żydzi i w międzynarodówce musieli uprawiać fałszywą grę; musieli odżegnywać się od tego, jakoby uważali się za żydów. Tak więc zdobycze rewolucji francuskiej i socjalizm rozprzęgły żydostwo. To, co wyszło na dobre indywiduum żydowskiemu, stało się pułapką dla żydostwa. – S. Bernstein, Der Zionismus, sein Wessen und seine Organisation, str. 16.

W połowie XIX w. kierownicy judaizmu poczęli sobie zdawać z tego sprawę, że socjalizm, beznarodowy i międzynarodowy, ułatwiał im położenie, lecz nie rozwiązywał trudności. Usiłowano więc chwycić się środków, które by obudziły wśród żydów zachodnich poczucie przynależności do szczepu i tradycji żydowskich. Najbardziej obiecującym środkiem było zainteresowanie ich Palestyną.

W r. 1856 Mojżesz Montefiore (Blumenberg) zakłada pod Jaffą plantację pomarańcz. W tym samym czasie powstaje związek mający skupić ogół żydostwa, Alliance Israelite Universelle założony przez Adolfa (Mojżesza Icka) Cremieux. Cremieux odegrał poważną rolę w rewolucji francuskiej 1848 r. i był członkiem rządu prowizorycznego. Musiał być widać dobrze postawiony w wolnomularstwie, skoro do niego Wielki Wschód Francji po sukcesie rewolucji skierował adres powitalny, na który Cremieux odpowiedział tymi słowy:

Republika mieści się w wolnomularstwie; z tego powodu we wszystkich czasach, szczęśliwych i nieszczęśliwych, wolnomularstwo znajdowało adherentów na całej powierzchni globu. Obywatele i bracia wolnomularze, niech żyje republika. – Cytuje N. Deschamps, Les Sociétés secretes et la socjété, t. I, str. 579.

Założona przez byłego członka rządu francuskiego Alliance Israelite Universelle poszła w ślady Mojżesza Montefiore i ufundowała w r. 1869 w Palestynie szkołę rolniczą hebrajsko-francuską.

Niezależnie od tych zapoczątkowań wśród żydostwa zachodniego, przypominających im Ziemię Świętą, także i wśród żydów wschodnich zjawia się inicjatywa podobna, lecz wynikła z odmiennych motywów. Gdy na zachodzie raczej względy duchowe dyktowały potrzebą obudzenia ruchu palestyńskiego, to na wschodzie położenie gospodarcze mas żydowskich, ograniczenie praw i strefa osiadłości w Rosji domagały się znalezienia terenów dla emigracji. Rosnąca wciąż emigracja do Stanów Zjednoczonych groziła zatratą duchowej odrębności, więc uwaga kierowników wschodniego żydostwa zwróciła się także na Palestynę, przypomnianą już przez Mojżesza Montefiore i Alliance Israelite. Rolę pierwszego apostoła odegrał na wschodzie lekarz, dr Lejba (Leo) Pinsker, założyciel tajnego związku „Howewe Cjon” (wielbiciele Syjonu) ok. r. 1880.

(…) Tak więc niezależnie od siebie żydostwu zachodniemu i wschodniemu przypomniano o istnieniu Palestyny. Działalność Pinskera miała za skutek wędrówkę nielicznych osadników, tzw. bilu do Palestyny w charakterze pionierów kolonizacji żydowskiej. Przełomem w życiu żydostwa stała się dopiero działalność wiedeńskiego żyda, Teodora Herzla, a szczególnie jego niewielka książeczka, wydana w r. 1895 pt. „Der Judenstaat” (Państwo żydowskie).

Herzl postawił sobie za zadanie uratować żydostwo od grożącej mu zguby. W przedmowie do jednego z późniejszych wydań jego książki pisze o nim Wartburg:

Podczas tworzenia zrębów „Państwa żydowskiego” przejęła go idea jego misji, mającej na celu uratowanie żydostwa; wówczas to, w czerwcu 1895 roku, otrzymał wyświęcenie na kierownika i dojrzał do roli przodownika w walce o ideę ludu żydowskiego.

(…) Twórca syjonizmu postawił przed żydostwem ideał państwa żydowskiego w Palestynie, albo też w Argentynie. Istotne znaczenie syjonizmu nie leżało w samym haśle, lecz w drodze, na którą wstąpiono, celem jego realizacji. Herzl planował przegrupowanie całego osiedlenia żydowskiego, co musiało za sobą pociągnąć przebudowę jego dotychczasowym form organizacyjnych.

(…) Pragnąc w jedno złączyć żydostwo zachodnie i wschodnie, musiał Herzl, a za nim ruch syjonistyczny, stwierdzić wyraźnie, że czynnikiem jednoczącym żydostwo nie jest religia mojżeszowa ani stosunek do przepisów Talmudu. Wszak żydostwo zachodnie, wychowane w atmosferze niewiary religijnej, którą samo zresztą wytworzyło, nie dałoby się wtłoczyć z powrotem w ramy organizacji religijnej. A więc żydostwo to naród.

Żydostwo nie jest religią. Jest to żyjący szczep ludu, który ze swego narodowego charakteru w biegu dziejów stworzył religię, stworzył określoną postawę polityczno-obyczajową wobec świata. – Heinrich Kohn, Die politische Idee des Judentums, str. 21.

Syjonizm oparł się na fakcie istnienia narodowości żydowskiej. Programem jego stało się wywalczenie pełni praw w takich warunkach, by nie była ona, jak za czasów rewolucji francuskiej, okupiona zrzeczeniem się własnego poczucia ludowego. – Ignaz Zollschan, Revision des juedischen Nationalismus, str. 134.

Ale syjonizmu nie powinno się zestawiać z nacjonalizmem innych narodów. Zbliża się raczej do tego, co nazywamy dziś imperializmem narodowym. Ogólnoludzkie znaczenie żydowskiego nacjonalizmu, będącego czystym przeciwieństwem nacjonalizmu innych ludów, próbowałem już wielokrotnie przedstawić. – Max Brod, Sozialismus in Zionismus, str. 7.

Syjonizm – to nie Palestyna.

Jest to zupełnym błędem, jak to często – nie zawsze w dobrej wierze – czynią przeciwnicy syjonizmu, twierdząc, że państwo jest kwintesencją syjonizmu, albo przynajmniej podstawą, na której syjonizm się wznosi. Przeciwnie syjonizm jest, jak każdy wie, kto zajmował się tym zagadnieniem, daleko starszego pochodzenia niż państwo żydowskie i był już do pewnego stopnia udoskonalony teoretycznie, zanim Herzl zaczął się interesować żydowskimi sprawami. – Przedmowa Wartburga do Herzla „Der Judenstaat”, str 4.

Sądzę, że czytelnik tę dawność syjonizmu zdoła łatwo uchwycić, gdy mu przytoczę dwa zdania cytowanych już żydowskich pisarzy:

Przyjaciele i przeciwnicy mówią o syjonizmie, że jest on dalszym ciągiem mesjanizmu. – S. Bernstein, Der Zionismus, sein Wesen und seine Organization, str. 29.

Każdorazowy ruch mesjański był jakby próbą, był wysuwaniem macek, czy też stosunki do życia rasowego pomyślniej się ułożyły. Ruch syjoński jest mesjanizmem nowoczesnym. – Zewi Parnass, Kwestia żydowska w świetle nauki, str. 65.

Nacjonalizm żydowski żywi więc dalej tradycyjne zamiary żydowskie narzucania światu swej władzy. Nie jest ruchem religijnym, wyrzeka się religii jako łącznika żydostwa, a mimo to jest ruchem mesjańskim. Jasny to chyba dowód, jeszcze jeden z szeregu wielu poprzednich, że mesjanizm żydowski jest celem politycznym, a nie religijnym.

Gdyby się chciało zastosować schematy Hegla, to można by rozwój od chwili otwarcia granic getta trafnie oznaczyć w ten sposób, że przyjęłoby się za twierdzenie (tezę – przyp. aut.) żydostwo, za przeczenie (antytezę – przyp. aut.) asymilację, za syntezę – syjonizm. – Wilhelm Stein, Wandlungen im Zionismus, zamieszczone w „Vom Judentum, str. 142.

A więc syjonizm jest połączeniem żydostwa z asymilacją. W jaki sposób? Oto żydostwo było życiem wewnętrznym w diasporze bez praw obywatelskich i politycznych, asymilacja była zrzeczeniem się życia wewnętrznego za pełnię praw, zaś synteza obojga, syjonizm – to życie wewnętrzne z pełnią praw w diasporze.

W swym dążeniu do państwa żydowskiego syjonizm Herzla mieścił w sobie jedno niebezpieczeństwo dla żydów. Oto, zwracając uwagę na Palestynę i poświęcając temu celowi całą propagandę, mógł łatwo doprowadzić do zaniechania walki w krajach rozproszenia, a szczególnie w Rosji. Tendencji takiej przeciwstawia się Aszer Ginsberg, znany pod pseudonimem Achad ha-Am (jeden z ludu). Jemu to fama przypisała autorstwo sławnych „Protokołów Mędrców Syjonu, co do ich autentyczności nie mam zamiaru zabierać głosu.

Aszer Ginsberg urodził się w r. 1856 w Skwirze, guberni kijowskiej, z rodziców chasydów. Wychowany został więc w atmosferze mesjanizmu i kabały praktycznej. Był uczniem znanego nam już Lejby Pinskera.

Już na pierwszym kongresie syjonistycznym w Bazylei w r. 1897 wystąpił Achad ha-Am, jako krytyk Herzla. Uważał on, że kolonizacja Palestyny, pojęta jako wywędrowanie żydów z Europy i Ameryki, jako likwidacja diaspory, byłaby dla żydów katastrofą i zrzeczeniem się celów mesjańskich. Należało – jego zdaniem – poświęcić całą baczność wychowaniu ludu żydowskiego, nie zaś usiłowaniom zdobycia Palestyny. Zanim się bowiem przygotuje kraj dla narodu, trzeba naród przygotować przygotować dla kraju. Położył więc nacisk na rozpowszechnienie języka hebrajskiego wśród żydów i na szerzenie wśród nich poczucia narodowego, rolę zaś Palestyny zredukował do roli centrum duchowego judaizmu, gdzie by pewna część ludu żydowskiego mogła żyć pełnym życiem, promieniując na wszystkie na wszystkie kraje rozproszenia. Natomiast walka w krajach diaspory ze społeczeństwami chrześcijańskimi winna być prowadzona dalej, gdyż „materialna i polityczna niedola żydostwa może być tylko przezwyciężona w krajach, w których żydzi dziś mieszkają”. W tej kampanii pomagał Ginsbergowi swą propagandą drugi sympatyk chasydyzmu, Martin Buber.

U Achad ha-Ama i Bubera mamy do czynienia z idealistycznym nacjonalizmem w wyższym znaczeniu, z ideą, która zwracała się do nacjonalizmu z motywów przeciwstawnych wszystkim innym ruchom narodowym, czyli dyktowana była nie tylko względem na interes własnego narodu, ale także zamiarem, aby własny zdrowiejący naród uzdolnić do wypełnienia jego misji wobec ludzkości. Ten ideał misyjny ma przecież wielkie znaczenie w życiu duchowym żydostwa… Spełnienie tej czynności fermentacyjnej, dzięki rozproszeniu między wszystkimi ludami wydawało się właśnie historycznym zadaniem żydów. – Ignaz Zollschan, Revision des juedischen Nationalismus, str. 132.

Ginsbergowi przyświecał więc także cel mesjański opanowania świata. Dla „przeparcia” swych poglądów zorganizował tajny związek „Bnei Mosze” (Synowie Mojżesza), wzorowany na strukturze organizacyjnej wolnomularstwa. Przypominam, że to samo w XVII w. czynił Frank, a także i Izrael z Międzyborza, twórca chasydyzmu. W ogóle forma organizacyjna tajnych związków żydowskich i związków wolnomularskich opierała się na tych samych zasadach strukturalnych.

Herzl opierał swoją działalność na lożach „Bnei Brith” (Synowie Zakonu), także o typie masońskim. W wyniku walki „Bnei Brith” opanowane zostało z góry przez „Bnei Mosze” tak samo, jak kiedyś iluminaci Weishaupta opanowali wolnomularstwo niemieckie. Kierunek Achad ha-Ama zwyciężył.

Ułatwiło mu zwycięstwo powstanie wśród żydów kierunku skrajnie nacjonalistycznego , który wyrzekał się Palestyny, a domagał się dla żydostwa praw narodowych jedynie w diasporze. Achad ha-Am przeciwstawił swój syjonizm nacjonalizmowi przeciwpalestyńskiemu i twierdził, że bez powstania centrum duchowego w Palestynie diaspora żydowska skazana jest na zagładę.

Kierunek Achad ha-Ama zatriumfował na kongresie syjonistycznym w Brnie morawskim w 1912 r., gdzie zobowiązano wszystkich syjonistów do czynnego udziału w nacjonalistycznej polityce wewnętrznej w krajach rozproszenia.

W ten sposób Achad ha-Am stał się sztandarowym przywódcą tzw. syjonizmu duchowego, znanego pod popularną nazwą „syjonizmu krajowego”. Palestyna miała być tylko centrum duchowym, zaś rozproszenie miało pozostać i wywalczyć sobie autonomię zupełną.

Różnica polegała na tym, że polityczny syjonizm skazywał żydów będących poza żydowskim państwem na śmierć narodową przez asymilację, zaś syjonizm duchowy uzależniał dalszy narodowy byt diaspory od wpływu tej wybranej mniejszości narodu, która stworzy w Palestynie centrum czystej narodowej kultury, źródło duchowego pokarmu dla całego rozproszonego narodu. Ten drugi rodzaj syjonizmu zaprzeczał narodowej żywotności diaspory (bez centrum w Palestynie – przyp. aut.) bezwzględnie, albo pośrednio. Ale w tym czasie powstała doktryna, która uznała istnienie narodowego centrum wewnątrz diaspory (na ziemiach historycznej Polski – przyp. aut.) i uznała jego żywotność pod warunkiem zachowania zasady autonomii, regulującej całe wewnętrzne życie żydostwa, rozproszonego w ciągu tysiącleci. – S. Dubnow, Nowiejszaja istoria jewrejskiego naroda, t. III, str. 331.

Postulaty tej teorii uwzględniało w czasie wojny światowej biuro syjonistyczne w Kopenhadze, ogłaszając oficjalnie postulat „udzielenia narodowej autonomii we wszystkich krajach wschodu, w których osiedliły się masy żydowskie i w tych krajach zachodu, gdzie sobie tego żydzi będą życzyć”.

W okresie zawierania traktatów pokojowych postulat biura kopenhaskiego był oficjalnym postulatem całego żydostwa, popartym przez finansjerę żydowsko-amerykańską. Louis Marshall, głowa finansjery żydowskiej w Ameryce, na bankiecie w Paryżu wśród żydów rosyjskich tak mówił:

Jakub Schiff (finansista amerykański – przyp. autora) zwykle podkreślał, że kwestia żydów w innych krajach musi być przede wszystkim rozwiązana na miejscu, gdzie oni mieszkają. To mieliśmy na względzie, gdyśmy przeprowadzali traktat ochrony praw mniejszości narodowych. – Cytuję „Hajnt” z dn. 16 lipca 1928 r. nr 166.

Stanowisko to wobec diaspory zachowane zostało do dziś dnia i nic się nie zmieniło.

Erec Izrael (Palestyna – przyp. autora) jest dla nas tylko metropolią światowego żydostwa, jest tylko historycznym i jedynym krajem, gdzie żydzi będą mogli rozwijać się samodzielnie i zdrowo, tworząc własne formy polityczne i kulturalne. Ze zdrowego i samodzielnego Erec Izrael będzie się rozwijać kultura żydowska we wszystkich krajach wygnania, gdzie jeszcze pozostali żydzi, lecz cale żydostwo z całego świata będzie nadal tworzyło jeden naród. I my twierdzimy, że bez silnego ekonomicznie żydostwa rozproszenia nie możemy mieć ekonomicznie silnej kolonizacji żydowskiej w Erec Izrael. – „Hajnt” z dn. 3 kwietnia 1927 r. nr 79.«

Były więc w syjonizmie trzy główne nurty:

  • syjonizm Herzla: wszystkich zgonić do Palestyny
  • syjonizm Achad ha-Ama: Palestyna tak, ale przede wszystkim odrodzenie poczucia narodowego w diasporze
  • syjonizm skrajnie nacjonalistyczny, domagający się praw narodowych w diasporze bez budowania państwa w Palestynie

Na kongresie syjonistycznym w Brnie w 1912 roku pogląd Achad ha-Ama zwyciężył, co więcej, zobowiązano tam wszystkich syjonistów do czynnego udziału w nacjonalistycznej polityce w krajach rozproszenia. Na naszą teraźniejszą rzeczywistość przekłada się to w ten sposób, że po polskiej tzw. prawej stronie, w PiS i Konfederacji, są syjoniści. Nie muszą udawać. Są narodowcami, tyle że żydowskimi. Gdy mówią Polska, myślą – Izrael. W innych partiach są Żydzi socjaliści, komuniści. A Żydzi liberałowie są chyba po obu stronach. Żydzi obstawiają wszystkie partie, stronnictwa, ruchy. Nawet taki nic nie znaczący Ruch JOW – i też kontrolują. Jedyny polski KW – 1 Polska szybko zlikwidowali. Wytyczne z 1912 roku nadal obowiązują.

Tak więc koncepcja państwa narodowego jako ośrodka promieniującego na diasporę zwyciężyła. Uznano, że jedno bez drugiego nie może się obyć. W takim razie, jak do tego ma się, wypowiedziany – jakiś czas temu – przez Henry Kissingera, pogląd, że „za parę lat Izrael przestanie istnieć”? Czyżby, ten jeden z najwybitniejszych żydowskich polityków, mylił się? Nawet nie można zakładać, że nie znał on koncepcji ruchu syjonistycznego. Czy chciał w ten sposób uśpić czujność przeciwników? Może rzeczywiście Izraela nie będzie, gdy Stany Zjednoczone przestaną być światowym hegemonem, ale to nie jest chyba kwestia paru lat. Ale to też świadczy o tym, że Żydzi planują z dalekim wyprzedzeniem. Może się tak zdarzyć, ale nie musi. Nie mniej jednak nie wykluczają takiego scenariusza, nawet jeśli miałby on nastąpić w dalekiej przyszłości.

Ale w tym czasie powstała doktryna, która uznała istnienie narodowego centrum wewnątrz diaspory (na ziemiach historycznej Polski – przyp. aut.) i uznała jego żywotność pod warunkiem zachowania zasady autonomii, regulującej całe wewnętrzne życie żydostwa, rozproszonego w ciągu tysiącleci.” – Co to oznacza w praktyce? Ano to, że w razie zniknięcia Izraela, a nawet, jeśli nadal będzie istniał, to takim centrum diaspory będzie Polska. Dziś wiemy, że takim centrum może być Ukraina i Polska lub jej wschodnia część. Sądząc po tym, co dzieje się na Ukrainie i w Polsce, nie można chyba mieć złudzeń, co do tego, że narodowe centrum wewnątrz diaspory ma właśnie powstać w tym rejonie.

Czas, w którym powstała ta doktryna, to kongres syjonistyczny w Brnie w 1912 roku. Na efekty nie trzeba było długo czekać:

»Już w 1919 roku przedstawiciele Żydów złożyli Tymczasowemu Naczelnikowi Państwa, Józefowi Piłsudskiemu, projekt, by „życie Żydostwa w Polsce zbudowane zostało na podstawie sieci gmin ludowych (kahałów), których kompetencja powinna obejmować wszystkie odrębne problemy żydowskie”, a „władza (kahałów) powinna być wyłaniana na podstawie pięcio-przymiotnikowego prawa wyborczego”.

Domagano się nadto w tym projekcie powołania „Żydowskiego Zjazdu Narodowego dla uchwalenia Konstytucji Żydów w Polsce”!

W roku 1920 poseł Izaak Grunbaum ze Związku Polaków Narodowości Żydowskiej zgłosił słynny – czy raczej niesławny… – projekt art. 113 przygotowywanej Konstytucji II Rzeczypospolitej, uzgodniony ze swym Klubem i wyrażający opinię Żydów przez ten klub reprezentowanych, a więc w imieniu „Polaków narodowości żydowskiej”, których żyło już na ziemiach odrodzonej II Rzeczypospolitej ponad 3 miliony.

Zaproponowany przez posłów żydowskich artykuł 113 głosił:

Ziemie Rzeczypospolitej, zamieszkałe w przeważającej większości przez narodowości niepolskie, stanowić będą autonomiczne prowincje, które otrzymają osobne przedstawicielstwo ustawodawcze, wybierane na podstawie wyborów powszechnych, bezpośrednich, równych, tajnych i stosunkowych. Osobne ustawy określą kompetencje tych ciał ustawodawczych oraz stosunek prowincji autonomicznych do Państwa.« – Marian Miszalski Żydowskie lobby polityczne w Polsce.

Zdecydowana postawa posła Polskiej Partii Socjalistycznej, Mieczysława Niedziałkowskiego, rozwiała żydowskie nadzieje. Ale, jak mówi przysłowie, co się odwlecze to nie uciecze. Po 1989 roku zabrakło nam takich ludzi. 20 lutego 1997 roku Sejm uchwalił ustawę „o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej”.

W artykule 7 tej ustawy ust. 1 czytamy: Tworzenie nowych gmin żydowskich oraz znoszenie lub przekształcanie już istniejących następuje w trybie przewidzianym w prawie wewnętrznym.

Ust. 2: O faktach, o których mowa w ust. 1, zarząd Związku Gmin powiadamia niezwłocznie wojewodę właściwego ze względu na siedzibę gminy żydowskiej.

Ust. 3: Nowo utworzone gminy żydowskie nabywają osobowość prawną z chwilą pisemnego powiadomienia właściwego wojewody. Odpis powiadomienia, z umieszczonym na nim potwierdzeniem odbioru, jest dowodem uzyskania osobowości prawnej.

Ust. 4: Powiadomienie powinno zawierać informację o siedzibie gminy żydowskiej, jej zasięgu terytorialnym oraz wskazanie osób wchodzących w skład zarządu gminy.

Innymi słowy – o tworzeniu, przekształcaniu i likwidacji gmin żydowskich decyduje ich prawo wewnętrzne. Powiadamiają tylko właściwego wojewodę o powstaniu nowej gminy, a odpis powiadomienia z potwierdzeniem odbioru jest dowodem uzyskania osobowości prawnej przez taką gminę. Znaczy to, że wojewoda może się tylko przyglądać, co na jego terenie robią Żydzi. Administracja państwowa nie ma już nad nimi władzy. Jest tam wiele innych ciekawych punktów. Gdyby kogoś to interesowało, to wystarczy wpisać nazwę tej ustawy w wyszukiwarkę.

Ta ustawa była niezbędna, bo wszelkie nieruchomości nabywane przez gminy żydowskie stają się z automatu eksterytorialne. To jest ta zasada autonomii, o której mówiono w 1912 roku na wspomnianym wyżej kongresie syjonistycznym.

Przyjaciele i przeciwnicy mówią o syjonizmie, że jest on dalszym ciągiem mesjanizmu.” – Jeśli syjonizm jest dalszym ciągiem mesjanizmu, to wypada zadać sobie pytanie, czy syjonizm nadal trwa, czy może ubrał się w nowe szatki? Wszystko wskazuje, w mojej ocenie, że ubrał się w nowe szatki. A jakie są te nowe szatki? Te nowe szatki to holocaust. Są tacy, którzy w swojej nadgorliwości piszą już – Holocaust. Niektórzy, drapujący się w narodowe i katolickie szatki, używają określenia „holokau”. Używają tego określenia, bo dostali na nie licencję, tak jak kiedyś Stefan Kisielewski dostał w PRL-u licencję na bycie opozycjonistą. I później, po 1989 roku stworzył UPR. A dziś, jego kontynuator – stary satyr – Korwin-Mikke, miesza młodym Polakom w głowach.

Żydostwo nie jest religią. Jest to żyjący szczep ludu, który ze swego narodowego charakteru w biegu dziejów stworzył religię, stworzył określoną postawę polityczno-obyczajową wobec świata.” – To, że ktoś napisze, że ktoś stworzył religię ze swego narodowego charakteru, to może być niezrozumiałe. Musimy się tu odwołać do naszych chrześcijańskich doświadczeń. Chrześcijanie pielgrzymują do Ziemi Świętej, do Santiago de Compostela i pewnie do wielu innych miejsc. W Polsce pielgrzymują do Częstochowy. I pielgrzymka jest jednym z tych nieodłącznych atrybutów chrześcijaństwa. A dokąd pielgrzymują Żydzi? No! Dokąd pielgrzymują Żydzi!? Do… Oświęcimia! Ja wiem, niektórzy może się oburzą: to nie Oświęcim, to Auschwitz! To jednak nie jest w tym momencie najważniejsze, bo rozstrzygamy zupełnie inny problem, problem tego, czy żydostwo jest religią w naszym rozumieniu, czy – nie. Otóż, w naszym rozumieniu, żydostwo nie jest religią, jest polityką. I dopiero z tej polityki tworzy religię, religię holocaustu. I z tej religii chcą jeszcze ciągnąć zyski. W religii chrześcijańskiej nagroda jest po życiu, jeśli było ono godziwe, pełne dobrych uczynków. W religii żydowskiej jest odwrotnie. Czyż może być większa rozbieżność? Jest więc holocaust kontynuacją syjonizmu, jego nowym wcieleniem i religią, bo Żydzi z polityki tworzą religię.

I na koniec znowu muszę zacytować Rolickiego:

W Izraelu odwieczną jest jego światowa polityka. Konspiracyjność jej metod, połączona z przechowywaniem tradycji politycznej przez tysiąclecia, uczyniła z niej tajemnicę, której kierownictwo Izraela strzeże zazdrośnie. Ale zatajenie celów i metod da się stosować z powodzeniem tylko wobec tych, którzy żyją wyłącznie teraźniejszością. W świetle przeszłości, w skonfrontowaniu z nieprzerwanym łańcuchem czynów, wiążących się logicznie, spada najbardziej nieprzenikniona zasłona i odsłania rzeczywiste dążenia i cele. W blasku historii rozjaśniają się największe mroki, najsztuczniej ukrywane zagadki stają się „jajkiem Kolumba”. Stąd znaczenie historii, historii nie sfałszowanej dla życia dzisiejszego.

U ludzi praktycznych spośród narodów chrześcijańskich znajomość historii jest w niesłusznej pogardzie. Inaczej u Żydów, nawet u najciemniejszych.

„Jedyna w swoim rodzaju świadomość historyczna ożywia ten lud, przenika każde z jego dzieł, wszystkie jego czynności, daje mu trwałość i pewność wprost niezrozumiałą”. – Heinrich Kohn, Die politische Idee des Judnetums, str. 17.